Bolesław Łoziński za udział w Powstaniu Styczniowym został skazany na 10 lat ciężkich robót. Jego żona Konstancja, córka pisarza Józefa Ignacego Kraszewskiego, zdecydowała dzielić z nim los, jak się okazało bardzo tragiczny, na dalekiej Syberii. Już w drodze na zesłanie zginęło ich jedyne dziecko przygniecione saniami. W żałobie dojechali do Usola Syberyjskiego, gdzie także zesłano Aleksandra Sochaczewskiego. Właśnie tam poznali się. Malarz uwiecznił ich na szkicu i obrazie Pożegnanie Europy, symbolicznym obrazie na którym zesłańcy stoją przed granicznym obeliskiem Europa-Azja (więcej o samym obrazie w filmie).
Artysta oznaczył ich numerami 9- Bolesława i 26 – Konstancję na legendzie do tego monumentalnego dzieła.
.
Zesłany na 10 lat katorgi Bolesław Łoziński przymusowo pracował w tutejszej warzelni soli. Jednak ciężko było im utrzymać się, więc jego żona wypiekała chleb. Tak opisują to małżeństwo im współcześni.
Równie dobrze byli nam znani Bolesławowstwo Łozińscy on, zdolny matematyk, ale marzyciel i niepraktyczny, ona z domu Kraszewska, najstarsza córka J. I. Kraszewskiego, zacna, prawdziwie ewangeliczna niewiasta, która w krwawym pocie czoła zdobywała utrzymanie dla rodziny, wypiekając codziennie własnem rękami chleb z kilku pudów mąki, a jednocześnie karmiąc piersią dwóch bliźniaków, Józia i Czesia. Mąż starał się je dopomagać, ale mu przeszkadzała głęboka niepraktyczność obok fantastycznego rozwijania wielkich teoryj w stosunku do drobiazgów codziennego życia.
Wspomnienia z mojego życia, w. lasocki, 1933
Zdjęcie Konstancji Łozińskiej zamieścił w swoich wspomnieniach Wacław Lasocki. Poniżej skany z Biblioteki Raczyńskich.
Po carskiej amnestii, rodzina Łozińskich ( Łożyńskich, jak pisze A.Sochaczewski) przeniosła się do Irkucka, gdzie doszło do kolejnej tragedii – umiera ojciec rodziny.
Bolesław Łożyński był szlachetny, bogaty i kulturalny. Z bezgranicznym oddaniem służył sprawie polskiego wyzwolenia. Nie wierząc, że Polska może się wyzwolić bez pomocy mocarstw, chciał, aby cała Europa protestowała przeciwko rosyjskiej tyranii. Ale po wybuchu powstania postanowił oddać życie i majątek świętej sprawie. Jego żona, córka patrioty i wielkiego pisarza Kraszewskiego, chciała towarzyszyć mu na zesłaniu, by dzielić jego cierpienia; odczuwała ból, widząc, jak tam umiera.
Les Figures d’exiles politiques, a.Sochaczewski, 1897
… poprosiła o powrót do Polski, ale minęły długie miesiące, a ona nie uzyskała prawa powrotu do ojczyzny. Po wielu podjętych krokach i niecierpliwym wyczekiwaniu, w końcu wyjechała do Europy z dwoma bliźniakami urodzonymi na wygnaniu. Przekraczając granicę, patrzyła już na słynny graniczny obelisk, przed którym kilka lat wcześniej jej mąż żegnał się z cywilizowanym światem! Powóz, którym podróżowali poruszał się szybko. Nagle złamała się oś i nieszczęsna kobieta, zginęła …
Konstancja Łozińska zmarła w 1871, osierociwszy trójkę dzieci; bliźniaków: Józia i Czesia oraz córeczkę Konstancję. Dzieci trafiły pod opiekę babci – Zofii Kraszewskiej. Los – szczególnie dla Konstancji, która prawie nie pamiętała matki, był też okrutny. Jej mąż zginął zamordowany w Katyniu, syn w 1945. Konstancja Łozińska-Staniszewska zginęła w Powstaniu Warszawskim – ostatni wpis jest z obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie.
Bardzo znaczące są jej ostatnie słowa zapisane w pamiętniku, którego historia jest niezwykła.
Zabrałam ze sobą ten dziennik, ciepły płaszcz i kilka drobiazgów, parę fotografii. Bardzo chciałabym, żeby ten dziennik mnie przeżył,aby przeczytali go inni ludzie i wzruszyli się syberyjskim losem mojej mamy. I także moim, zapewne nieważnym, ale opowiedzianym ze szczerością i rozsądkiem. (Konstancja Staniszewska)
Winieta, cytat z art. Małgorzaty i Marka Chojnackich, nr 11, 2021
We wspólnym grobie na Starych Powązkach leży z bratem, obie inskrypcje podkreślają miejsce urodzenia – Syberia.
JÓZEF ŁOZIŃSKI
UR. NA SYBERJI 1865 ZM. 1909
KONSTANCJA Z ŁOZIŃSKICH
STANISZEWSKA
UR. NA SYBERII ŻYŁA LAT 70
ZGINĘŁA TRAGICZNIE 1.X.1944 W PRUSZKOWIE
Losy Konstancji Łozińskiej – obu – matki i córki zainspirowały Małgorzatę i Marka Chojnackich do stworzenia projektu multimedialnego. Prezentowany jest na stronach Biblioteki Raczyńskich, która gromadzi zbiory i pamiątki po Józefie Ignacym Kraszewskim i jego rodzinie.
Cykl o wnuczce Józefa Ignacego Kraszewskiego – Konstancji nazywa się: Konstancja córka Konstancji