Feliks Zienkowicz

To niezwykle ciekawa postać, nic dziwnego, że Aleksander Sochaczewski umieścił go w panteonie swoich bohaterów. Namalowany jest na szkicu kompozycyjnym pod numerem 14 i na obrazie Pożegnanie Europy w scenie zbiorowej. Szkic miał pomóc odnaleźć, już na obrazie, konkretne osoby. Więcej o obrazie na naszym filmie.

Feliks Zienkowicz urodził się w 1842 r w Mokrych na Polesiu, w wieku 17 lat wyjechał na studia do Petersburga- wydział przyrodniczy, fakultet matematyczno-fizycznym. Potem wyjechał do Paryża. Na wieść o wybuchu Powstania Styczniowego postanowił się przyłączyć. I tu zaczyna się jego niesamowita przygoda. Bierze udział w morskiej akcji przerzutu broni dla Powstańców: z Anglii na Żmudź. Statek Ward-Jackson przewoził oprócz broni i amunicji 180 ludzi. Żmudzka wyprawa utknęła w szwedzkim porcie. Feliks Zienkiewicz pojechał na spotkanie z przedstawicielami Rządu Narodowego, by wyjaśnić sprawę. Zaopatrzony w dokumenty, pełnomocnictwa i pieniądze wrócił do Szwecji. Miał „promować’ spraw polską w mediach i wśród wpływowych Szwedów. Bywał na rautach politycznych, spotkał się nawet, jak pisze Wacław Lasocki, z królem Karolem XV. Próba przerzutu broni drogą morską nie powiodła się i Zienkowicz postanowił włączyć się bezpośrednio do walki. Został mianowany przez Rząd Narodowy sekretarzem Wydziału Zarządzającego na Litwie. Kilka tygodni później został aresztowany w Wilnie. Stanął przed rosyjską komisją śledczą. Karę śmierci zamieniono mu na konfiskatę majątku, pozbawienie wszelkich praw i zesłania na 12 lat katorgi. Tak trafił do Usola do warzelni solnych, gdzie przebywał 3 lata. Tu, wśród polskich zesłańców, spotkał także Aleksandra SOchaczewskiego, który go namalował, a także opisał we wstępie do brukselskiej wystawy. Wystawa była w 1897 roku, a Polska nadal była pod zaborami, więc jak wyjaśniał Sochaczewski, nie chcąc zrobić krzywdy, ujawniając zbyt wiele informacji, głównie opisywał cechy charakteru swoich bohaterów.

Jeśli kiedykolwiek człowiek pokazał się ponad ludzkimi słabościami, jeśli kiedykolwiek człowiek potrafił pozostać silniejszy niż nieszczęście, to był to Zienkowicz. Mimo że jego ojciec zajmował wysokie stanowisko w administracji rosyjskiej, on sam wstąpił w szeregi powstańców. Jako więzień, miał mocne przekonanie, że cierpi za sprawiedliwą sprawę, co dało mu siłę do znoszenia wszelkich nieszczęść, nigdy nie pozwolił sobie na skargę. Jego niewielki wzrost nie pozwalał przypuszczać, jak silny był moralnie; zmęczenie i pozbawienie wolności wydawały się nie mieć wpływu na jego żelazne ciało; wydawał się niewrażliwy na próby, które pokonały tak wielu towarzyszy; nigdy nie zachorował. Kiedy skończył swój czas na Syberii, wrócił do domu, tak zdrowy na ciele i umyśle, jak kiedy wyjeżdżał

Les FIGURES d”exiles politiques, a.sochaczewski, 1897

Po złagodzeniu kary, dzięki staraniom dr Józefa Łagowskiego (innego bohatera obrazów Sochaczewskiego) trafił do Irkucka, gdzie dalej uczył syna doktora. Także wspólnie odbyli podróż do Kułtuku, gdzie Benedykt Dybowski prowadził badania nad fauną Bajkału. Podczas kolejnej wyprawy do Kułtuku wykonał ilustracje do publikacji B.Dybowskiego. Nadal jednak nie może wrócić na Litwę, dopiero w 1881 roku, przy kolejnej amnestii, wraca w rodzinne strony. Potem przenosi się do Warszawy wraz żoną i czterema córkami. Jego listy, m.in. z Syberii, przetrwały i są przechowywane w Zakładzie Narodowym Ossolińskich. Feliks Zienkowicz umiera 7 kwietnia 1910 r., jego grób jest na Starych Powązkach, skromna inskrypcja na nim głosi: